Orijinal Makale

Saglik Profesyonellerinin Ates Yönetimi Bilgilerinin Degerlendirilmesi

10.4274/cayd.38258

  • Saduman Dinçer
  • Fatma Tas Arslan

Gönderim Tarihi: 05.05.2017 Kabul Tarihi: 17.07.2017 J Pediatr Emerg Intensive Care Med 2017;4(2):53-59

Amaç: Arastirma saglik profesyonellerinin, ates yönetimi ve antipiretik kullanimi konusundaki bilgilerinin belirlenmesi amaciyla tanimlayici olarak yapildi. Yöntemler: Arastirma üç hastanenin çocuk kliniklerinde çalisan, 160 saglik profesyonelinin katilimi ile gerçeklesti. Anket formu literatüre dayali olarak olusturuldu. Veriler tanimlayici istatistikler, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis analizleri ile degerlendirildi. Bulgular: Katilimcilarin %83,1’i kadin, %42,5’i lisans mezunu %35’i 10 yil ve üzeri çalisma deneyimine sahip ve %55’inin 3 yil ve üzeri çocuk hemsireligi deneyimi oldugu bulundu. Katilimcilarin %86,9’unun mezuniyet sonrasi çocuklarda ates yönetimi konusunda mesleki bir egitim almadigi, %73,8’inin ates yönetimi konusunda bilimsel makale okumadigi, %50,6’sinin ates yönetimi konusunda bilgilerini yeterli bulduklari belirlendi. Saglik profesyonellerinin ates yönetimi bilgi durumlarindan ates fizyoloji bilgi puani 5,78±1,06, ates yönetimindeki genel bilgi puani 5,07±1,03, ates yönetiminde antipiretik kullanimi bilgi puani 4,17±0,87 ve toplam bilgi puaninin 15,02±1,90 oldugu görüldü. Yüksek lisans ögrenimine sahip ve 0-2 yildir çocuk kliniklerinde çalisan katilimcilarin ates yönetimi puanlari yüksekti (sirasiyla p=0,049; p=0,041). Katilimcilarin ates yönetimi bilgi puanlari ile diger sosyo-demografik ve mesleki özellikler arasinda anlamli fark gözlenmedi. Sonuç: Saglik profesyonellerinin ates yönetiminin bazi alanlarinda eksiklikler bulunmakla birlikte bilgi düzeylerinin yüksek oldugu belirlendi. Çok karsilasilan ve önemli sonuçlari olan "çocuklarda ates" konusunda; saglik çalisanlarinin egitilmesi, klinik uygulama standartlarinin olusturulmasi gerekli ve önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, ates, ates yönetimi, bilgi, saglik profesyoneli

Giris

Çocukluk döneminde çok yaygin görülen ates vücudun savunma düzeneklerinden biridir.1,2 Çogunlukla viral bir enfeksiyon kaynakli olmakla birlikte atesin nedeni pnömoni, menenjit, sepsis ve üriner enfeksiyon gibi ciddi bir bakteriyel enfeksiyon da olabilir.3 Ates çocuklarin yas gruplarina özel konvülsiyon ve dehidratasyon gibi komplikasyonlar olusturmasi açisindan önemlidir ve acil tedavi gerektirir.3,4-6 Yapilan çalismalarda hemsirelerin atesi zararli olarak algiladiklari, riskleri, yararli etkileri ve zararlari hakkinda zihinlerinin karistigi ve en fazla da çocukta febril konvülsiyona neden olacagi korkusunu yasadiklari bildirilmektedir.4,7-11 Literatürde de yer alan “ates fobisine” bagli hemsirelerin uygulamalari olumsuz etkilenebilmektedir.4,12,13 Çalismalar, hemsireler ve diger saglik çalisanlarinin atesin tanimi, yönetimi antipiretiklerin kullanim zamani/süresi/dozu ve antipiretiklerin febril konvülsiyonlari geçirmedeki etkisi ile ilgili yanlis tutum ve davranis içerisinde olduklarini ve çeliskili düsündüklerini belirtmektedir.4,7,9,10,14 Hemsirelerin ates araligini 37,2-39,0 °C15 olarak belirledigi ve atesi düsürmede antipiretik ilaç kullanma kararini hizli verdiklerini bildirilmektedir.7,16,17 Ates yönetiminde pek çok davranisin temelinde yararli ve zararli eski bilgiler, tutum ve davranislar yatmaktadir.18 Ates yönetimindeki mevcut hemsire arastirmalari, hemsirelerin ilk olarak sicakligin derecesine odaklandigini ve sicakligi azaltmak için müdahale ettikleri bildirmektedir.7,8 Hemsirelerin antipiretik ilaçlari; atesi azaltmak, hastanin konforunu arttirmak ve febril kovülsiyonu önlemek amaciyla verdigi belirtilmektedir.4,7,8,13,19 Bu baglamda atesin patofizyolojisi ve yönetim stratejileri konusundaki bilgi eksikligi, gelecekte ates yönetimi pratik uygulamalarina odaklanilmasina gereksinim oldugu dikkat çekmektedir. Ayni zamanda, Çocuklarda Ates Yönetimi konusundaki arastirma ihtiyacini vurgulamaktadir. Ates yönetimindeki uygun adimlarin tanimlanmasi çocuk hemsireliginde hasta bakiminin da önemli bir parçasidir.3 Hemsirelerin atesli çocugun bakimina yönelik bilgilerini güncellemesi, çocuk hemsirelerinin bakim kalitesinin gelisimine katki saglayacaktir.13,17 Ayrica hemsirelerin atesin fizyolojisi, yani sira ebeveynleri güvenli ve kanita dayali ates yönetim uygulamalarina özendirmek amaciyla çocuklarda ates yönetim bilgilerini gelistirme ihtiyacinin oldugu bildirilmektedir.10 Bu arastirma çocuk kliniklerinde çalisan saglik profesyonellerinin antipiretik kullanimi ve ates yönetimi konusundaki bilgilerinin degerlendirilmesi amaçlanmistir. Arastirma Sorulari Saglik profesyonellerinin antipiretik kullanmaya iliskin uygulamalari nedir? Saglik profesyonellerinin ates yönetimine iliskin bilgileri nedir? Saglik profesyonellerinin sosyo-demografik ve mesleki özelliklerine göre ates yönetimi bilgi puanlari arasinda farklilik var midir?


Gereç ve Yöntem

Bu çalisma, tanimlayici olarak yapildi. Arastirmaya, iki kamu, bir tip fakültesi hastanesi çocuk kliniklerinde en az 3 ay süredir çalisan saglik profesyonelleri alindi. Herhangi bir güç hesaplamasi yapilmadi. Tüm çocuk kliniklerinde çalisan 204 saglik profesyoneli ulasilmasi hedeflendi. Ancak, 30 saglik profesyonelinin izinde olmasi (dogum öncesi-dogum sonrasi izin, yillik izin, rapor ve askerlik) ve 14’ünün arastirmaya katilmayi kabul etmemesi nedeniyle evrenin %78,4’üne ulasilabildi ve toplamda çalisma 160 saglik profesyonelinin katilimiyla yapildi. Örneklemde yer alan katilimcilarin 18’i ebe ve 10’u acil tip teknisyeni idi ve 132 hemsire idi. Çalisma verileri, katilimcilar arasindaki bilgi akisini engellemek amaciyla kisa sürede (5-15 Aralik 2014) toplandi. Veri toplama süresinin sinirliligi nedeniyle arastirmayi yürüten arastirmaci hastaneleri gündüz ve gece vardiyasi dikkate alinarak günde iki kez ziyaret etti. Veriler katilimcilarin is akisini engellemeyecek saatte hemsire bankolari veya odalarinda toplandi. Veri toplama araci katilimcilara dagitildi ve arastirmacinin gözetiminde öz bildirime dayali olarak doldurulmasi saglandi. Saglik profesyonellerinin anket formunu doldururken birbirleri ile etkilesim içerisinde olmamalarina özen gösterildi. Veri Toplama Veri toplama araci olarak iki bölümden olusan anket formu kullanildi. Birinci bölüm saglik profesyonellerinin sosyo-demografik (dört soru), mesleki (alti soru) ve antipiretik kullanimina iliskin (dört soru) bilgilerini içeriyordu. Ikinci bölümde literatüre dayali Walsh ve ark.4 tarafindan gelistirilen katilimcilarin ates yönetimi bilgilerini degerlendiren (20 soru) bir form kullanildi. Ates yönetimi bilgileri formu; atesin fizyolojisi ile ilgili bilgileri içeren 8 madde, genel bilgileri içeren 7 madde ve antipiretik kullanim bilgilerini içeren 5 madde olmak üzere üç alandan olusmakta idi.4 Katilimcilarin ates yönetimi bilgi maddelerini dogru/yanlis seklinde yanitlamalari istendi. Dogru yanitlar “1”, yanlis yanitlar “0” olarak kodlandi. Formda, atesin fizyolojisi ile ilgili alanindan en düsük “0” en yüksek 8 puan, ates yönetimindeki genel alanindan en düsük “0” en yüksek “7” ve ates yönetiminde antipiretik kullanim alanindan ise en düsük “0” en yüksek “5” puan alinmakta idi. Bilgi maddelerinde toplamda en yüksek “20”, en düsük “0” puan alinmakta idi. Puanin yüksek olmasi çocukta ates yönetimi bilgi düzeylerinin yüksek oldugunu göstermekteydi. Çocuk polikliniklerinde çalisan 10 saglik profesyonelinden anket formunu doldurmasi istendi. Elde edilen veriler arastirma kapsamina alinmadi. Ön uygulama sonunda anket sorularinin açik ve anlasilir oldugu belirlendiginden herhangi bir düzenlemeye gidilmedi. Çalismanin etik izni, Girisimsel Olmayan Klinik Arastirmalar Etik Kurulu'ndan 23 Temmuz 2014 tarihli 2014/71 sayili karar ile alindi. Çalismanin yapildigi hastanelerden kurum izni alindi. Verilerin toplanmasinda kullanilan ates yönetimi bilgi formu için yazarindan izin alindi. Katilimcilara çalismanin amaci ve içerigi hakkinda bilgi verildikten sonra, arastirmaya katilmayi kabul ettiklerine yönelik onamlari alindi. Verilerin Analizi Veriler SPSS-22 kullanilarak analiz edildi. Verilerin degerlendirilmesinde tanimlayici analizlerde sayi, yüzde, ortalama, standart sapma kullanildi. Normal dagilim göstermeyen ikili gruplarda Mann-Whitney U testi (U) ve ikiden fazla gruplarda ise Kruskal Wallis testi (KW) kullanildi. Bu karsilastirmalarda anlamli bulunan durumlar için gruplarin ikili karsilastirmalarinda grup içi varyanslarin homojen olup olmamasina göre Bonferroni düzeltmeli Mann-Whitney U testi kullanildi. Tüm analizlerde p<0,05 degeri istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.


Bulgular

Katilimcilarin yas ortalamasi 30,8±6,6, %83,1’i kadin, %42,5’i lisans mezunu ve %62,5’i çocuk sahibi idi (Tablo 1). Katilimcilarin %35’i 10 yil ve üzeri çalisma deneyimine sahip, %55’inin 3 yil ve üzeri çocuk klinigi deneyimi oldugu, %74,4’ünün son bes yilda mesleki bir kongreye katilmadigi, %86,9’unun mezuniyet sonrasi çocuklarda ates yönetimi konusunda mesleki bir egitim almadigi, %73,8’inin ates yönetimi konusunda bilimsel makale okumadigi, %49,4’ünün ates yönetimi konusunda bilgilerini yetersiz bulduklari belirlendi (Tablo 2). Çocuk kliniklerinde ates düsürücü verme kararini %61,2 oranla doktorlarin verdigi, katilimcilarin %76,9’unun antipiretik vermek için vücut sicakligini önemli bir gösterge olarak gördükleri ve %53,2’sinin 37,5-38 °C vücut sicakliginda antipiretik verilmesini öngördügü bulundu. Antipiretik vermenin en önemli birinci nedenin nöbet riskini azaltmak oldugu ifade edildi. Katilimcilarin %96,2’si kliniklerinde ates yönetimi konusunda yazili bir prosedür olmadigini belirtti (Tablo 3). Katilimcilarin ates yönetimi bilgi maddelerini %75,1 oraninda dogru bildikleri belirlendi. Ates fizyolojisi ve genel ates yönetimi bilgi düzeyi benzerdi (4). Atesin yönetiminde antipiretik kullanim bilgisi en yüksek oranda bulundu (4). Tablo 4’te bilgi puanlarinin dagilimi Tablo 5’te ise her bir maddeye verilen dogru yanitlarin sayisi yer aldi. Katilimcilarin ögrenim durumuna göre ates yönetimi genel bilgi puan ortalamalari arasinda anlamli düzeyde fark oldugu bulundu (49). Yapilan Bonferroni düzeltmeli Mann-Whitney U ileri analizine göre; yüksek lisans mezunu olan saglik profesyonellerinin ates yönetimi bilgi puan ortalamalarinin lise ve ön lisans mezunlarina göre anlamli düzeyde daha yüksek oldugu (5), diger ikili gruplar arasinda anlamli fark olmadigi belirlendi. 0-2 yildir çocuk kliniklerinde çalisan saglik profesyonellerinin toplam bilgi puan ortalamalarinin 3 yilin üzerinde çalisanlara göre anlamli düzeyde daha yüksek oldugu bulundu (41) (Tablo 6). Katilimcilarin cinsiyet ve çocuk sahibi olma durumlarina göre ates yönetimi bilgi puani ortalamalari arasinda anlamli fark olmadigi görüldü (5). Saglik profesyonellerinin son bes yilda kongreye katilma, mezuniyet sonrasi ates yönetimi konusunda bilgi alma, bilimsel makale okuma ve ates yönetimi konusunda bilgilerini yeterli bulma durumlari ile ates yönetimi bilgi puan ortalamalari arasinda puanlarinin benzer oldugu görüldü (5).


Tartisma

Çocukluk döneminde yaygin görülen ates saglik profesyonellerinin de çok karsilastigi ve müdahale ettikleri önemli bir semptomdur. Çocuk kliniklerinde çalisan hemsire ve diger saglik çalisanlarinin ates yönetiminde önemli rolleri vardir. Çocuk hemsiresinin görevleri çerçevesinde ates yönetimindeki sorumluluklarina da yer verilmektedir.20 Çalismada saglik profesyonellerinin önemli bir kisminin ates yönetimi konusunda mesleki egitim almadigi, bilimsel makale okumadigi ve yarisinin ates yönetimi bilgilerini yetersiz buldugu görülmüstür. Bu sonuçlar saglik profesyonellerinin mesleki gelisimlerindeki istek ve çabalarinin yeterli olmadigini düsündürmektedir. Peetoom ve ark.’nin13 çalismasinda çocuk kliniklerinde çalisan hemsirelerin ates yönetimi bilgilerini gelistirme ihtiyaci oldugunu ifade etmistir. Çocuk kliniklerinde ates düsürücü verme kararini çogunlukla doktorlarin verdigi belirlendi. Antipiretik kullanimi diger ilaçlarda oldugu gibi hekimlere ait bir karardir. Ancak, acil durumlarda ve hekime ulasilamadiginda saglik profesyonellerinin bu ilaci uygulamasi ile ilgili bilgi ve klinik düzenlemelerin olmasi gereklidir. Saglik profesyonellerinin önemli bir kisminin antipiretik vermek için vücut sicakligini önemli bir gösterge olarak gördükleri ve yaridan fazlasinin 37,5-38 °C vücut sicakliginda ates düsürücü verilmesini öngördügü bulunmustur. Crocetti ve ark.’nin1 çalismasinda 37,8 °C≤ atesin saglik çalisanlari arasinda önemli bir sicaklik oldugunun düsünüldügü ifade edilmistir. Benzer bir çalismada hemsirelerin 38,5 °C'den daha düsük vücut sicakliginda ates düsürücü verdikleri bildirilmektedir.21 Bir çalismada hemsirelerin 37,5 °C ve 39,0 °C sicaklik araliginda antipiretik verdikleri bildirilmistir.15 Hemsirelerin düsük dereceli atesi azalttiklari ve atesi düsürmede antipiretik ilaç kullanma kararini hizli verdiklerine dair literatürler bulunmaktadir.7,16,17 Öte yandan düsük dereceli atesin yararli etkilerine dair bilgilerde literatürde mevcuttur.16 Saglik profesyonellerinin çocuklarda ates yönetiminin önemli bir parçasi olan antipiretik kullanimini dogru uygulanabilmesi ve ebeveynlere dogru bilgi vermesi ates yönetimi bilgilerini güncellemesi ile ilgilidir. Ates yönetimi konusundaki dünya genelindeki çalismalar hemsirelerin atesin riskleri, yararlari ve zararlari hakkinda zihinlerinin karistigini ifade etmektedir.4,7-11 Katilimcilar ates düsürücü vermelerinin en önemli nedeninin nöbet riskini azaltmak oldugunu ifade etmistir. Literatürle benzer sekilde atesli çocukta en önemli korku nedeninin febril konvülsiyon oldugu dikkat çekmektedir.3,22 Birçok çalismada febril konvülsiyonu önlemek düsüncesiyle hemsirelerin uygun olmayan ates düsürücü uygulamalar yaptigi oldugu bildirilmektedir.4,7,9 Atesli çocugun fiziksel görünümündeki farkliliklar, huzursuzluk, yasamsal bulgularin bozulmasi ve çocugun rahatlatilmasi düsüncesiyle erken dönemde gereksiz antipiretik uygulamalari bildirilmektedir.10,23 Katilimcilarin tamamina yakini kliniklerinde ates yönetimi konusunda yazili bir prosedür olmadigini belirtmislerdir. Çocuk kliniginde çalisan hemsire ve diger saglik çalisanlari hasta bakim hizmetlerinin önemli bir parçasidir, çocuk ve ebeveyn ile en yakin iliskidedirler.3 Ebeveynlerin ates konusunda hemsire ve doktorlardan aldiklari bilgiyi güvenilir bulduklari ifade edilmektedir.13 Çocuk kliniklerinde ates yönetiminde kanita dayali bilgiler dogrultusunda uygun adimlarin tanimlanip etkin bir sekilde uygulanabilmesi beklenmektedir. Çalismada saglik profesyonellerinin ates yönetimi bilgi düzeylerinin benzer çalismalardan4,9,12 daha yüksek oldugu görülmüstür. Katilimcilarin fizyoloji bilgi puan ortalamasinin 5,78±1,06 oldugu ve bu sonucun yeterli düzeyde oldugu düsünülmüstür. Atesin fizyolojisi ile ilgili bölümde en fazla dogru yanitlanan soru; “bebek ve çocuklarda istahin artmasi atesin sonucu degildir” bu sonuç Walsh ve ark.’nin4 çalismasiyla çok yakin benzerlik göstermektedir. En az dogru yanitlanan soru ise, “çocuklarda atesli konvülsiyonlar siklikla düsük atesi olanlarda görülür” benzer çalismalarda da en az dogru yanitlanan bilgi maddesi olmustur.4,9 En az dogru yanitin febril konvülsiyonla ilgili bilgi sorusuna verilmis olmasi da katilimcilarin febril konvülsiyon konusunda bilgi eksikligi oldugunu düsündürmektedir. Saglik profesyonellerinin ates yönetimindeki genel bilgi puaninin 5,07±1,03, Walsh ve ark.’nin4 çalismasinda 4,51±1,07 ve Greensmith'in9 çalismasinda ise 2,84±1,14 oldugu ve genel bilgi puan ortalamasinin diger çalismalara göre daha yüksek oldugu görülmüstür. Çalismada “atesli çocukta atesin ölçümü, fizik muayene ve öyküsü birlikte degerlendirilmelidir sorusunun fazla dogru yanitlanan soru oldugu Walsh ve ark.’nin4 çalismasinda ise bu maddenin daha düsük oranda (4) dogru bilindigi görülmüstür. Çalismada en düsük oranda Greensmith9 çalismasina da benzer sekilde “atesin asil tehlikesi (altta yatan neden hariç) dehidratasyondur” maddesini dogru bildikleri belirlenmistir. Literatürde ates yönetiminde yan etkilerin ve fizik bulgularinin yeterince farkinda olunmadigi bildirilmektedir.4,9 Saglik profesyonellerinin ates yönetiminde antipiretik kullanim bilgi puan ortalamasinin 4,17±0,87 oldugu bulunmustur. Benzer iki çalismada sirasiyla bilgi puanlarinin (2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,33,34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54,55,56,57,58,59,60,61,62,63,64,65,66,67,68,69,70,71,72,73,74,75,76,77,78,79,80,81,82,83,84,85,86,87,88,89,90,91,92,93,94,95,96,97,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,33,34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54,55,56,57,58,59,60,61,62,63,64,65,66,67,68,69,70,71,72,73,74,75,76,77,78,79,80,81,82,83,84,85,86,87,88,89,90,91,92,93,94,95,96,97,98,99) düsük oldugu görülmektedir. Çalismada saglik profesyonellerinin antipiretik kullanim bilgilerinin benzer çalismalardaki sonuçlara göre degerlendirildiginde daha iyi düzeyde oldugu söylenebilir. Bu bölümde, en fazla dogru yanitlanan soru “3 ay üzerindeki çocuklarda ates yönetiminde en yaygin paresatamol kullanilir” ifadesi oldugu benzer sekilde çalismalarda da en fazla dogru yanitlanan soru oldugu görülmüstür.4,9 En az dogru yanitlanan ise “parasetamolün çocuklardaki kullanim dozu 4 saat arayla 15 mgr/kg/doz’dur” bilgi maddesidir. Çocuklarda çok yaygin olarak kullanilan parasetamolün yüksek oranda dogru bilinmesi beklenmektedir. Kliniklerde ilaç dozu ve verilme sikligini belirleyen hekimdir ancak bunu uygulayan hemsire veya diger saglik çalisanlaridir. Bu baglamda saglik profesyonellerinin konuyla ilgili bilgi açiginin giderilmesine ihtiyaç vardir. Bazi çalismalarda özellikle çocuk klinikleri ve çocuk acil servislerinde çalisan saglik profesyonelerinin; vücudun atese verdigi yanit, atesin faydalari, güvenli bir sekilde yönetimi konusunda sürekli ve etkin egitim programlarina katilimlarina ihtiyaç oldugunu bildirmektedir.8,14-17,24,25 Saglik profesyonellerinin ates yönetimi bilgi maddeleri toplam puan ortalamasinin diger çalismalara göre (26) yüksek oldugu bulunmustur.4,9 Toplam bilgi puaninin benzer çalismaya göre yüksek olmasi istenilen bir durum olmakla birlikte bazi maddelere iliskin dogru yanitin az olmasi gerçegi göz ardi edilmemelidir. Çocukta ates yönetimi bilgisi her zaman güncel tutulmasi gereken önemli bir konudur. Çalismada lisans üstü ögrenime sahip saglik profesyonellerinin ates yönetimi genel bilgi puan ortalamalari lise ve ön lisans mezunlarina göre anlamli düzeyde yüksek bulunmustur (5). Benzer çalismalarda saglik çalisanlarinin egitim düzeylerinin ates yönetimi bilgi puanlarini etkiledigi bildirilmektedir.4,12 Egitim düzeyi arttikça bilgi düzeyinin artmasi istenilen ve beklenen bir durumdur. Çocuk kliniginde 0-2 yil deneyimi olan saglik profesyonellerinin ates yönetimi bilgi puanianlamli düzeyde yüksek bulundu. Mesleki deneyim süresi arttikça bilgi düzeyinde artis beklenir. Öte yandan mesleki deneyim az olan mezunlarin teorik donanimlari çok yeni olmasi bu sonucu etkilemis olabilir. Bu sonuç bizim çalismamiza özgüdür. Greensmith’in9 çalismasinda bulgularimizin aksine, çocuk hemsireligi egitimi alma ve çocuk klinigi deneyim yili arasinda küçük bir grupta, pozitif bir korelasyon buldugunu bildirirken, Walsh ve ark.4 çocuk klinigi deneyim yilinin az da olsa ates yönetimindeki genel bilgi puanlarina yansidigini bildirmektedir.


Sonuç

Saglik profesyonellerinin ates yönetimi ile ilgili en yüksek puanlari sirasiyla “atesin yönetiminde antipiretik kullanimi”, "ates yönetimindeki genel bilgi” ve “ates fizyolojisi ile ilgili bilgi” oldugu bulundu. Lisans üstü egitimi olan ve 0-2 yil çocuk kliniklerinde çalisan saglik profesyonellerinin ates yönetimi konusunda bilgi puanlarinin yüksek oldugu belirlendi. Hayat boyu ögrenme felsefesi isiginda saglik profesyonellerinin bilgiye ulasma, kullanma ve kongre katilimlarinin desteklenmesi, hastanelerde düzenli olarak ates yönetimi ve degerlendirmesi ile ilgili hizmet içi egitim programlari verilmesi, ates yönetimi ile ilgili klinik politikalarin gelistirilmesi, standart kaliteyi saglamak amaciyla atesli çocuga yönelik hemsirelik bakim rehberlerinin hazirlanmasi ve saglik profesyonellerinin ates yönetimindeki bilgi ve uygulamalarina yönelik daha genis kapsamli arastirmalar yapilmasi önerilmektedir. Tesekkürler Çalisma bildirisi 4th World Conference on Health Sciences (HSCI-2017) kongresinde sözlü bildiri olarak sunulmus olup, Selçuk Üniversitesi tarafindan 17704004BAP no'lu proje kapsaminda desteklenmistir. Etik Etik Kurul Onayi: Çalismanin etik izni, Girisimsel Olmayan Klinik Arastirmalar Etik Kurulu'ndan 23 Temmuz 2014 tarihli 2014/71 sayili karar ile alindi. Çalismanin yapildigi hastanelerden kurum izni alindi. Verilerin toplanmasinda kullanilan ates yönetimi bilgi formu için yazarindan izin alindi. Katilimcilara çalismanin amaci ve içerigi hakkinda bilgi verildikten sonra, arastirmaya katilmayi kabul ettiklerine yönelik onamlari alindi. Hakem Degerlendirmesi: Editörler kurulu disindaki kisilerce degerlendirilmistir. Yazarlik Katkilari Konsept: S.D., F.T.A., Dizayn: S.D., F.T.A., Veri Toplama veya Isleme: S.D., Analiz veya Yorumlama: S.D., F.T.A., Literatür Arama: S.D., F.T.A., Yazan: S.D., F.T.A. Çikar Çatismasi: Bu makale ile ilgili olarak yazarlar arasinda herhangi bir çikar çatismasi yoktur. Finansal Destek: Çalismamizin sözel bildirimi sunumu için Selçuk Üniversitesi BAP kurumundan 17704004 no’lu ve 30.03.2017 tarih proje ile destek alinmistir.


1. Crocetti M, Mooghbeli N, Serwint J. Fever phobia revisited: have parental misconceptions about fever changed in 20 years? Pediatrics. . 2001;107:1241.

2. Yigit R, Esenay F, Serinol Z, Sen E. Annelerin yüksek ates konusunda bilgi ve uygulamalari. Atatürk Üniversitesi Hemsirelik Yüksekokulu Dergisi. . 2003;6:48.

3. Bridgwater K, Fletcher M, Hatter HE, Houghton J, Mason C, et al. Caring for children with fever. London, The Royal Collage of Nursing. 0;2013:1.

4. Walsh AM, Edwards HE, Courtney MD, Wilson JE, Monaghan SJ. Fever management: paediatric nurses' knowledge, attitudes and influencing factors. J Adv Nurs. . 2005;49:453.

5. Sen Celasin N, Ergin D, Atman Ü. Yüksek Ates Sikayeti Ile Hastaneye Yatirilan 0-6 Yas Grubu Çocuklari Olan Annelerin Yüksek Atese Iliskin Bilgi ve Tutumlari. F.Ü. Sag. Bil. Dergisi. . 2008;22:315.

6. Çatakli T, Can V, Dallar Y. Annelerin Ates Düsürücü Kullanma Bilgileri Yeterli mi? J Pediatr Inf.2012. 0;6:139.

7. Poirier MP, Davis PH, Gonzalez-del Rey JA, Monroe KW. Pediatric emergency department nurses' perspectives on fever in children. Pediatr Emerg Care. . 2000;16:9.

8. Edwards H, Walsh A, Courtney M, Monaghan S, Wilson J, et al. Improving paediatric nurses' knowledge and attitudes in childhood fever management. J Adv Nurs.2007. 0;57:257.

9. Greensmith L. Nurses' knowledge of and attitudes towards fever and fever management in one Irish children's hospital. J Child Health Care. . 2013;17:305.

10. Patrica C. Evidence-based management of childhood fever: what pediatric nurses need to know. J Pediatr Nurs. . 2014;29:372.

11. Raffaeli G, Orenti A, Gambino M, Peves Rios W, Bosis S, et al. Fever and Pain Management in Childhood: Healthcare Providers' and Parents' Adherence to Current Recommendations. Int J Environ Res Public Health. . 2016;13:

12. Mohamed LA, Ali NS. Critical Care Nurses' Knowledge and Practice of Fever Management at a University Hospital. J Am Sci. . 2012;8:1545.

13. Peetoom KK, Ploum LJ, Smits JJ, Halbach NS, Dinant GJ, et al. Childhood fever in well-child clinics: a focus group study among doctors and nurses. BMC Health Serv Res. . 2016;16:

14. Edwards HE, Courtney MD, Wilson JE, Monaghan SJ, Walsh AM. Fever management audit: Australian nurses' antipyretic usage. Pediatr Nurs. . 2003;29:31.

15. Edwards HE, Courtney MD, Wilson JE, Monaghan SJ, Walsh AM. Fever management practises: what pediatric nurses say. Nurs Health Sci. . 2001;3:119.

16. Sarrell M, Cohen HA, Kahan E. Physicians', nurses', and parents' attitudes to and knowledge about fever in early childhood. Patient Educ Couns. . 2002;46:61.

17. ztürk , Topan A, Kuzlu Ayyildiz T. Ates Sikayeti Ile Acil Servise Getirilen Çocuklarda Ates Olgularinin Degerlendirilmesi. Saglik Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. . 2015;2:285.

18. Eliaçik K, Kanik A, Oyman G, Rastgel H, Güngör S, ve ark. Ebeveynlerin ates hakkindaki bilgi, inanis ve yanlis uygulamalari. ADÜ Tip Fakültesi Dergisi. . 2012;13:5.

19. Sarrell M, Kahan E. Impact of a single-session education program on parental knowledge of and approach to childhood fever. Patient Educ Couns. . 2003;51:59.

20. Resmi Gazete. Hemsirelik Yönetmeliginde Degisiklik Yapilmasina Dair Yönetmelik "Pediatri hemsiresinin görevi". 0;

21. Khalifa MI. Impact of an educational program based on evidence related to Fever management. J Egypt Public Health Assoc. . 2007;82:419.

22. Khair AM, Elmagrabi D. Febrile Seizures and Febrile Seizure Syndromes: An Updated Overview of Old and Current Knowledge. Neurol Res Int. . 2015;

23. Athamneh L, El-Mughrabi M, Athamneh M, Essien EJ, Abughosh S. Parents' Knowledge, Attitudes and Beliefs of Childhood Fever Management in Jordan: a Cross-Sectional Study.  Children At Risk. . 2014;5:1.

24. Yalnizoglu Çaka S, Çinar N, Altinkaynak S. Atesli Çocuga Yaklasim. J Hum Rhythm. . 2015;1:133.

25. Hu F, Zhang J, Shi S, Zhou Z. Fever management in the emergency department of the Children's Hospital of Fudan University: a best practice implementation project. JBI Database System Rev Implement Rep. . 2016;14:358.